Historia

Najstarsze ślady obecności człowieka na obszarze gminy Złotów pochodzą z czasów prehistorycznych. Z okresu neolitu — młodszej epoki kamienia (5200–1900 p.n.e.), datowane są stanowiska archeologiczne we wsi Kleszczyna i Nowa Święta, skąd pochodzą toporki kamienne i rogowe. Kolejne znaleziska archeologiczne potwierdzające bytność ludności na tych terenach pochodzą z epoki brązu (1800–700 p.n.e.) i epoki żelaza (700 p.n.e.–600 n.e.).

We wczesnym średniowieczu terytorium to zamieszkiwały ludy słowiańskie, które podlegały władcom Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego. Osadnictwo skupiało się przy grodach, których pozostałości znajdują się m.in. w Buntowie, Górznej, Klukowie, Stawnicy. W okresie kształtowania się państwa polskiego ziemia złotowska wraz z terytorium gminy wchodziła w skład Pomorza Gdańskiego i razem z nim dostała się za Mieszka I w skład wczesnofeudalnej monarchii Piastów.

Na przełomie XI i XII w. terytorium to przechodziło z rąk do rąk między Wielkopolanami a Pomorzanami. Dopiero od czasów księcia Bolesława Krzywoustego terytorium to zostało trwale włączone do państwa polskiego, a po jego śmierci w 1138 r. znalazło się w dzielnicy wielkopolskiej. W ciągu pierwszej połowy XII w. rozpowszechniono chrześcijaństwo. Pod względem kościelnym region złotowski podlegał archidiecezji gnieźnieńskiej.

Od schyłku XII w. terytorium gminy Złotów leżało w kasztelanii nakielskiej, a następnie powiecie nakielskim, w województwie kaliskim. Taki stan obowiązywał aż do rozbiorów, bowiem od 1772 r. obszar gminy wraz z powiatem i województwem wszedł pod administrację pruską. Tereny te zostały przyłączone do nowo utworzonej pruskiej prowincji noszącej nazwę Prusy Zachodnie ze stolicą w Kwidzyniu, a od 1793 r. także w Gdańsku. Złotów został stolicą powiatu, w granicach którego znalazło się terytorium gminy Złotów.

W okresie wojen napoleońskich ziemia złotowska nie weszła w skład Księstwa Warszawskiego, pozostając pod panowaniem pruskim. Po pierwszej wojnie światowej powiat złotowski przeszedł do regencji pilskiej w nowo utworzonej prowincji Marchia Graniczna Poznań — Prusy Zachodnie. Mimo starań rządu polskiego, powiat pilski wraz z obszarem gminy Złotów na mocy traktatu wersalskiego z 1919 r. pozostał w granicach niemieckich. Taki układ administracyjny pozostawał do 1945 r.

Po zakończeniu II wojny światowej terytorium gminy Złotów wraz z powiatem złotowskim pierwotnie przynależało do województwa pomorskiego z siedzibą w Bydgoszczy (1945–1946), następnie do województwa szczecińskiego (1946–1950), województwa koszalińskiego (1950–1975). Reforma administracji terytorialnej w 1975 r. zlikwidowała powiaty, a od 1 czerwca tego roku gmina Złotów weszła w skład okrojonego nowo utworzonego województwa pilskiego (1975–1998). W wyniku nowej reformy 1 stycznia 1999 r. gmina Złotów znalazła się w granicach reaktywowanego powiatu złotowskiego, w województwie wielkopolskim.